در بخش دوم مطالب این فصل و پس از بیان کلیات بیمه کارفرما، به کلوزها میپردازیم.
یکی از عوامل مهمی که بر میزان نرخ حق بیمه مسئولیت کارفرما در قبال کارگران و کارکنان تأثیر میگذارد، کلوزها هستند.
کلوزها در بیمه مسئولیت مدنی کارفرما در قبال کارکنان، شرایطی هستند که به بیمهنامه اضافه میشوند و پوششهایی را به بیمهنامه میافزایند. این پوششهای اضافی منجر به افزایش نرخ حق بیمه و افزایش تعهدات بیمهگر میشوند.
ممکن است این سؤال مطرح شود که چرا هنگامی که کارفرمایی نسبت به خرید بیمهنامه مسئولیت کارفرما اقدام میکند، باید به صورت گزینشی نسبت به خرید کلوز اقدام کند و چرا بیمهگران همه پوششهای خود را به عنوان یک بسته کامل در اختیار بیمهگذاران قرار نمیدهند تا در آینده، در طول مدت اعتبار بیمهنامه و هنگام خسارت، با مشکلاتی مواجه نشوند.
در پاسخ به این سؤال باید گفت:
- اولاً، ممکن است پروژه الف از نظر ماهیت، زمان و نوع فعالیت با پروژه ب متفاوت باشد.
- ثانیاً، خریداری یک یا چند کلوز در یک پروژه ممکن است از نظر اقتصادی به نفع بیمهگذار نباشد.
برای روشنتر شدن موضوع، مثالی مطرح میکنیم.
فرض کنید پروژه ساختمانی در حال احداث است و کارفرما بیمهنامه مسئولیت کارفرما را از یکی از شرکتهای بیمه خریداری کرده است.
در این حالت، کارفرما برای همه خودروها و وسایل نقلیه خود بیمهنامه شخص ثالث خریداری کرده است.
حال در این شرایط، چرا باید کارفرما کلوز خسارتهای ناشی از حوادث رانندگی را خریداری کند تا سی درصد به نرخ پایه حق بیمه او اضافه شود و برای این بیمهنامه حق بیمه اضافی پرداخت کند؟
در این صورت، کارفرما همه ریسکهای سنگین خود را بر عهده بیمهگران گذاشته و میتواند ریسکهای ناچیز و قابل کنترل را تا حدودی مدیریت کند تا افزایش حق بیمهای را پرداخت نکند.
در ادامه مطالب، چند مورد از کلوزهایی را که در صنعت بیمه متداول هستند و بیمهگران نسبت به فروش آنها اقدام میکنند، با هم مرور میکنیم.
کلوز مأموریت خارج از کارگاه
اولین کلوزی که به آن میپردازیم، کلوز مأموریت خارج از کارگاه است.
به موجب این الحاقی و با رعایت شرایط بیمهنامه، مسئولیت بیمهگذار برای صدمات جسمانی کارکنان در محل اقامت وابسته به کارگاه و مأموریتهای خارج از کارگاه، مشروط بر اینکه بیمهگذار حق بیمه اضافی متعلقه را پرداخت کرده باشد، در تعهد بیمهگر است.
در این کلوز، بیمهگذار میتواند کارکنان خود را در طول روز به مأموریتهای خارج از کارگاه اعزام کند.
آنچه در این کلوز باید مورد توجه قرار گیرد، این است که خسارتهایی تحت پوشش هستند که در راستای اهداف سازمان باشند.
برای مثال، اگر کارگری در حین مأموریت به انجام کارهای غیرمرتبط با مأموریت بپردازد، بیمهگر نسبت به پرداخت خسارت تعهدی ندارد.
به عنوان مثال، در پروژهای که کارفرما نسبت به خرید بیمهنامه مسئولیت کارفرما اقدام کرده است، یکی از کارگران بنا به دستور کارفرما برای خرید قطعهای به بیرون از کارگاه اعزام میشود.
این شخص بدون هماهنگی کارفرما و خارج از وظایف محوله، برای شنا به مجموعه ورزشی نزدیک محل کار میرود و در آنجا بر اثر زمین خوردن در داخل استخر دچار ضایعه نخاعی میشود که در این صورت، جبران این خسارت بر عهده بیمهگر نیست.
کلوز اماکن وابسته به کارگاه
کلوز بعدی، کلوز اماکن وابسته به کارگاه است.
به موجب این الحاقی و با رعایت شرایط بیمهنامه، مسئولیت بیمهگذار برای صدمات جسمانی کارکنان در اماکن وابسته به کارگاه، مانند رستوران، حمام و سالن ورزشی، تحت پوشش قرار میگیرد.
نکته قابل توجه این است که حوادث ناشی از استفاده از وسایل حرارتی و برودتی غیراستاندارد یا نصب غیراستاندارد در زمان و محل استراحت، تحت پوشش نیست.
به طور مثال، اگر بر اثر استفاده از گاز پیکنیکی غیراستاندارد توسط یکی از کارگران ساختمانی در داخل چادر که محل اقامت آنها محسوب میشود، انفجاری اتفاق بیفتد که منجر به فوت کارگر شود، در چنین حالتی خسارت بر عهده بیمهگر نیست.
کلوز حوادث ناشی از وسایل نقلیه موتوری
کلوز بعدی، کلوز حوادث ناشی از وسایل نقلیه موتوری است.
این کلوز تنها حوادثی را که ناشی از وسایل نقلیه موتوری بوده و در داخل کارگاه اتفاق افتاده باشد، تحت پوشش قرار میدهد.
به موجب این الحاقی و با رعایت شرایط بیمهنامه، برخلاف بند دو از ماده شرایط عمومی بیمهنامه، مسئولیت بیمهگذار برای صدمات جسمانی کارکنان ناشی از حوادث وسایل نقلیه موتوری مفروض و قطعی تلقی میشود.
خسارت وارده، مشروط بر اینکه بیمهگذار حق بیمه اضافی متعلقه را پرداخت کرده باشد، با رعایت سه مورد زیر جبران میشود:
اولاً
حداکثر تعهد بیمهگر در طول مدت بیمهنامه باید مشخص باشد.
ثانیاً
در صورتی که وسیله نقلیه عامل حادثه متعلق به بیمهگذار بوده یا در اختیار او باشد و دارای بیمهنامه شخص ثالث باشد، تعهدات بیمهگر محدود به مازاد تعهدات بیمهنامه مذکور است و در صورت عدم وجود بیمهنامه شخص ثالث، کل خسارت در تعهد بیمهگر خواهد بود.
ثالثاً
در صورتی که وسیله نقلیه عامل حادثه متعلق به بیمهگذار یا در اختیار او نباشد، پس از پرداخت خسارت توسط بیمهگر، کلیه حقوق بیمهگذار و زیاندیده در قبال مقصر حادثه به بیمهگر منتقل میشود.
بیمهگذار موظف است از هر عملی که ادعای بیمهگر را علیه مسئول خسارت دچار اشکال میکند، خودداری کند.
در حالت دیگری ممکن است حادثه در خارج از کارگاه اتفاق بیفتد.
در چنین حالتی، ابتدا باید بررسی شود که آیا وسیله نقلیه بیمهنامه شخص ثالث داشته است یا خیر.
اگر وسیله نقلیه بیمهنامه شخص ثالث داشته باشد، خسارت از بیمه شخص ثالث مقصر حادثه پرداخت میشود.
ولی اگر وسیله نقلیه فاقد بیمهنامه شخص ثالث باشد، باید بررسی شود که آیا بیمهنامه دارای کلوز مأموریت خارج از کارگاه و کلوز وسایل نقلیه موتوری است یا خیر.
اگر پاسخ مثبت باشد، چنین خسارتی قابل پرداخت است.
بنابراین میتوان نتیجه گرفت که کلوز وسایل نقلیه موتوری فقط حوادثی را که ناشی از وسایل نقلیه موتوری بوده و در داخل کارگاه رخ دادهاند، تحت پوشش قرار میدهد و خسارتهای خارج از کارگاه تحت پوشش نیستند.
بنابراین، کلوز مأموریت خارج از کارگاه و کلوز وسایل نقلیه موتوری به یکدیگر وابسته و پیوسته هستند، هرچند بیمهگذار میتواند هر یک از کلوزها را به تنهایی نیز خریداری کند.
کلوز مسئولیت پیمانکاران فرعی
یکی دیگر از کلوزها، کلوز مسئولیت پیمانکاران فرعی است.
به موجب این الحاقی و با رعایت شرایط بیمهنامه، مشروط به پرداخت حق بیمه اضافی متعلقه، مسئولیت پیمانکاران فرعی که اجرای بخشهایی از پروژه را بر عهده دارند، برای صدمات جسمانی کارکنان بیمه میشود.
این کلوز در فعالیتهای ساختمانی اجباری است.
اگر بیمهنامه با نام صادر شود، نمیتوان این کلوز را برای چنین بیمهنامهای انتخاب کرد.
اگر بیمهگذار بخواهد فقط کارگران پیمانکار اصلی را بیمه کند، باید بیمهنامه را با نام صادر کند و در غیر این صورت باید این کلوز را خریداری کند.
کلوز مسئولیت مهندسین ناظر و مشاور
در کلوز مسئولیت مهندسین ناظر و مشاور، مسئولیت مهندس ناظر و مشاور برای صدمات جسمانی کارکنان مربوط به موضوع مورد بیمه تحت پوشش قرار میگیرد و بیمهگر خسارت وارده را جبران میکند.
کلوز بدون رأی دادگاه
در کلوز بدون رأی دادگاه نیز مسئولیت بیمهگذار ناشی از صدمات جسمانی وارد به کارکنان، بدون رأی دادگاه و با رعایت دو شرط زیر جبران میشود:
- غرامت فوت بر اساس سرمایه مندرج در شرایط خصوصی بیمهنامه یا معادل ریالی ارزانترین نوع دیه رایج، هر کدام که کمتر باشد، محاسبه میشود.
- درصدهای نقص عضو با نظر پزشک معتمد بیمهگر تعیین میشود.
کلوز بدون اعمال تعرفه هزینههای پزشکی
در کلوز بدون اعمال تعرفه، هزینههای پزشکی تحت پوشش این بیمهنامه جبران میشود.
به طور کلی، هر ساله وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کشور، تعرفه کلیه هزینههای درمانی را در دو بخش خصوصی و دولتی اعلام میکند.
اگر بیمهگذار چنین کلوزی را خریداری کرده باشد، بیمهگران کلیه هزینههای درمانی زیاندیدگان را تا سقف تعهدات خریداریشده در بخش هزینههای پزشکی، به طور کامل پرداخت میکنند.
اما اگر این کلوز خریداری نشده باشد، هزینههای درمانی بیمارستانی بر اساس تعرفه دولتی پرداخت میشود، مشروط بر اینکه از سقف تعهدات بیمهگر برای هر نفر در هر حادثه بیشتر نباشد.
کلوز تأمین مطالبات تأمین اجتماعی و خدمات درمانی
در یکی دیگر از این کلوزها، یعنی کلوز تأمین مطالبات تأمین اجتماعی و خدمات درمانی، مطالبات سازمان تأمین اجتماعی یا سازمان خدمات درمانی از بیمهگذار بابت هزینههای مربوط به معالجه، غرامت و مستمری تعیینشده به لحاظ فوت، نقص عضو، بروز جراحت و بیماری کارکنان بر اساس مفاد قانون تأمین اجتماعی جبران میشود.
حداکثر تعهد بیمهگر برای پرداخت هزینههای مذکور برای هر نفر، مبلغی معین و مشخص است.
کلوز پوشش بیمهای برای شخص کارفرما و پیمانکار
یکی دیگر از کلوزها، پوشش بیمهای برای شخص کارفرما و پیمانکار است.
به موجب این الحاقی، صدمات جسمانی وارد به بیمهگذار، شخص کارفرما و شخص پیمانکار در اثر خطرات مورد بیمه، با رعایت سقف تعهدات مندرج در بیمهنامه جبران میشود.
این کلوز تنها در محل مورد بیمه تحت پوشش است و سایر اماکن تحت پوشش نیستند، مگر اینکه کلوز مأموریت خارج از کارگاه نیز خریداری شده باشد.
در این کلوز باید شخص کارفرما و همچنین پیمانکار را جزو تعداد نفرات کارگران محسوب کرد تا بتوان با این کلوز آنها را تحت پوشش قرار داد.
برای مثال، اگر در یک کارگاه تعداد کارگران بیست نفر اعلام شده باشد، باید شخص کارفرما و پیمانکار را به تعداد دو نفر به مجموع کارگران اعلامشده اضافه کرد؛ یعنی تعداد نفرات اعلامشده بیست و دو نفر خواهد بود.
کلوز پوشش بیمهای خسارات جانی به اشخاص ثالث
کلوز بعدی، کلوز پوشش بیمهای خسارات جانی به اشخاص ثالث است.
به موجب این الحاقی، مسئولیت بیمهگذار برای جبران صدمات جسمانی وارد بر اشخاص ثالث ناشی از اجرای پروژه مورد بیمه در تعهد بیمهگر است که عموماً ویژه کارخانجات و فعالیتهای ساختمانی و عمرانی است.
در صورتی که بیمهگذار این کلوز را خریداری کرده باشد، در صورت خرید بیمهنامه مسئولیت ناشی از اجرای عملیات ساختمانی به طور همزمان، دیگر نیازی به خرید پوشش جانی در بیمهنامه ناشی از اجرای عملیات ساختمانی نیست، مگر اینکه بیمهگذار بخواهد مازاد بر تعهد این کلوز، تعهد بالاتری خریداری کند.
کلوز دیه روز
با خرید کلوز دیه روز، تعهدات بیمهگر به ارزش روز دیه در زمان پرداخت خسارت افزایش پیدا میکند.
این افزایش به ارزش ریالی دیه از تاریخ شروع بیمهنامه محدود است.
در این کلوز، مابهالتفاوت دیه سالهای آتی از زمان شروع بیمهنامه برای یک سال، دو سال یا سه سال تحت پوشش قرار میگیرد که انتخاب آن بر عهده بیمهگذار است.
کلوز غرامت روزانه
در کلوز غرامت روزانه، مسئولیت بیمهگذار در ارتباط با غرامت روزانه ناشی از حوادث مورد بیمه برای کارگران ساده و فنی تحت پوشش این بیمهنامه قرار میگیرد.
یعنی با اخذ این کلوز، زمانی که کارگری مصدوم شده و با دستور پزشک مشغول استراحت است، میتواند از بیمهگر به صورت روزانه غرامت دریافت کند.
میزان تعهد بیمهگر برای کارگران ساده یا فنی مشخص است و این غرامت از روز چهارم وقوع حادثه در تعهد بیمهگر قرار میگیرد.
حداکثر تعهد بیمهگر برای غرامت روزانه هر نفر از کارگران ساده و فنی نیز از نود روز تجاوز نمیکند.
کلوز پوشش بیمهای صدمات جسمانی کارکنان بر اثر حوادث نامرتبط با فعالیت بیمهشده
در کلوز پوشش بیمهای صدمات جسمانی کارکنان بر اثر حوادث نامرتبط با فعالیت بیمهشده، مسئولیت بیمهگذار در خصوص وارد آمدن صدمات جسمانی به کارکنان ناشی از حوادثی که ارتباطی با نوع فعالیت بیمهشده ندارد، با رعایت شرایط این بیمهنامه و در محدوده محل مورد بیمه، تحت پوشش بیمهنامه قرار میگیرد.
کلوز مسئولیت در قبال اتباع خارجی
و در نهایت، آخرین کلوز، کلوز مسئولیت در قبال اتباع خارجی است که در ارتباط با پوشش خسارت در وجه بیمهگذار یا پیمانکاران فرعی است؛ مبنی بر اینکه بیمهگذار یا پیمانکاران فرعی بر اساس رأی مراجع قضایی ملزم به پرداخت خسارت در وجه اتباع خارجی شده باشند.
به عبارت دیگر، اگر بیمهگذاری این کلوز را خریداری کرده باشد و از کارگرانی استفاده کند که مجوز کار و اقامت نداشته باشند، طبق قانون و رأی مراجع قضایی محکوم بوده و باید جریمه آن را پرداخت کند.
ولی با اخذ این کلوز و در صورت فوت کارگر فاقد مجوز کار، دیه کامل توسط شرکتهای بیمهای و بر اساس رأی مراجع قضایی به اولیای دم پرداخت میشود.
این کلوز خود سه قسمت دارد که مربوط به شرایط مختلف است و باید به آن توجه شود:
- حالتی که بیمهگذار مقصر باشد.
- حالتی که پیمانکار فرعی مقصر باشد.
- حالتی که بیمهگذار و پیمانکار فرعی مقصر باشند.
در مقاله بعد به سراغ بیمه مسئولیت مدنی ناشی از اجرای عملیات ساختمانی خواهیم رفت.